Zanim odejdą. Fotografie Maćija Bulanka

Na wystawie czasowej pokazujemy kolekcję fotografii ostatnich Serbołużyczanek noszących tradycyjne stroje narodowe, autorstwa budziszyńskiego fotografa Maćija Bulanka (powstała w latach 1985–2011), stała się punktem wyjścia projektu wystawienniczego i książkowego zatytułowanego „Prjedy hač woteńdźeš / Bevor du gehst”.

Projekt został zrealizowany w Serbski muzej – Sorbisches Museum we współpracy z dwojgiem innych serbołużyckich artystów – pisarką Róžą Domašcyną i kompozytorem Měrćinem Weclichem.

Prezentowane są klasyczne czarno-białe fotografie, które Maćij Bulank wykonał tradycyjnym aparatem płytowym. Portretowane kobiety umieszcza w charakterystycznym dla nich otoczeniu i wyposaża w elementy związane z ich zawodem i pracą. Przedstawione bohaterki pozostają bezimienne i reprezentują wszystkie kobiety swojego pokolenia. Większość z nich już dziś nie żyje. Powiększone na potrzeby wystawy do niemal naturalnych rozmiarów portrety wywołują w ten sposób iluzję, jakoby kobiety wciąż znajdowały się pośród nas, a widz stał naprzeciw nich, spoglądając im otwarcie w oczy.

Bolesna odpowiedź na pytanie o to, co wraz ze śmiercią każdej z nich zostaje bezpowrotnie utracone, zostaje w ten sposób na krótką chwilę odsunięta. Fotografie Maćija Bulanka są hołdem dla wszystkich niepozornych bohaterek codzienności, dla prostych serbołużyckich kobiet. Pomimo wszystkich ciężarów nałożonych na ich pokolenie i wbrew wszelkim wrogim reakcjom, których doświadczały z powodu serbołużyckiego stroju i swojego języka ojczystego, zachowały radość życia, pobożność i miłość do swojego narodu.

Projekt realizowany dzięki współpracy z Serbskim muzej / Serbski muzej – Sorbisches Museum Budyšin / Bautzen.

Tekst: Serbskim muzej / Serbski muzej – Sorbisches Museum Budyšin / Bautzen.

Szczególne podziękowania za pomoc w organizacji wystawy kierujemy do dyrekcji muzeum w Bautzen: Pani Christiny Bogusz i Pana Jędrzeja Solińskiego.

Fotografie wystawy: Aleksandra Kania, MM DGH.

Przygotowanie techniczne: Krzysztof Łuc, Laura Kozłowska, przy wsparciu wolontariuszek i wolontariuszy z: Hufiec Karkonoski; Hufiec ZHP Białystok; Hufiec ZHP Stargard

Wystawa potrwa od 2 września do 4 października 2026 roku.